تصفیه آب استخر و جکوزی (قسمت اول)

آب استخرهای شنا اگرچه غیرقابل آشامیدن عنوان می شود اما به لحاظ کیفیت و خصوصیات باید بسیارنزدیک به آب آشامیدنی باشد چرا که همواره با بدن شناگران درتماس است و ممکن است به صورت اتفاقی توسط شناگران خورده شود.

خاصیت حلال بودن آب دربرابربسیاری از مواد آلی و معدنی، آن را مستعد آلوده شدن و تغییرخواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی کرده است. ازاین رو آب میتواند ناقل بیماری هایی نظیر بیماری های عفونی پوستی، جوش، زگیل، بیماری های قارچی، عفونت گوش، چشم و بینی، حصبه، هپاتیت نوع A تیفویید شود.

آن دسته از خواص فیزیکی آب که باید دراستخرکنترل شوند عبارتند از:

جامدات معلق ـ میزان کدربودن ـ دما ـ رنگ

آن دسته از خواص شیمیایی آب که باید دراستخرکنترل شود عبارتند از:

کل جامدات محلول درآب ـ قلیاییت ـ سختی ـ اندیس اشباع لانگلیرـ PH

آن دسته از خواص بیولوژیکی مضرآب که شامل میکرو ارگانیسم های بیماری زا هستند و باید دراستخرکنترل شود عبارتند از: باکتری ها ـ ویروس ها ـ تک یاخته ها ـ کرم های انگلی

ذرات جامد معلق و ذرات جامد محلول درآب :

ذرات جامد درآب میتوانند به صورت مخلوط و معلق ( TSS ) و یا به صورت محلول ( TDS ) درآب وجود داشته باشند. TSS جامداتی هستند که ضمن عبوراز فیلتر، از آب جدا می شوند اما TDSذرات کوچکتر از 45/0 میکرومتر را گویند که در آب محلول هستند و فیلتر قادر به جدا کردن آنها از آب نیست.

TDS آب استخرمیتواند حداکثرتا 2000 PPMافزایش یابد و این به معنای رسوب گذاربودن آب استخرنیست چرا که ویژگی خورنده و یا رسوب گذاری آب توسط اندیس اشباع لانگلیر مشخص میشود اما بالا بودن TDS سبب افزایش کدری آب و مشکلات حاصل از آن میشود.

TDS آب استخر در درجه نخست تابع آب منطقه است اما مهمترین عاملی که سبب افزایش TDS آب استخرمی شود تبخیر آب از سطح استخراست. برای کاهش TDS آب استخر، میتوان کسری از آب استخر را با آب تازه تعویض نمود و یا از مواد منعقد کننده ذرات نظیرآلوم و ازن استفاده نمود. آلوم یا همان سولفات آلومینیم ماده منعقد کننده متداولی است که قبل از فیلتر به داخل آب تزریق میشود تا ذرات ریز به یکدیگر بچسبند و قابلیت به تله افتادن در فیلتر را پیدا کنند.

نقراب

PH :

PH معیاری است که به کمک آن توان اسیدی و یا قلیایی ( و نه معیار خورندگی و یا رسوب گذاری ) آب را در قالب یک عدد بیان میدارد و گستره آن از صفر تا 14 می باشد که عدد 7 معرف خنثی بودن سیال است. درصورتی که عدد PH زیر7 باشد احتمال آنکه آب خاصیت خورندگی پیدا کند بسیار زیاد است ازاین رو عدد 7 در سیستم های تأسیساتی ی زنگ خطر به حساب می آید و سیستم باید از ادامه کار متوقف شود هرچند که PH زیر7 سبب تورم و سوزش چشم میشود. بالا بودن PH سبب کدری آب میشود و احتمال ایجاد رسوب در استخر و تجهیزات بسیار افزایش می یابد.

به طورکلی موارد زیر کنترل PH را الزامی میکند.

1ـ جلوگیری از آسیب دیدن تجهیزات براثرخاصیت اسیدی یا قلیایی بودن آب

2ـ حفظ شرایط سالم بودن آب برای شناگران

3ـ حفظ کارایی مواد ضدعفونی کننده خصوصا کلر

ناحیه قابل قبول PH آب استخربازه 2/7 تا 8/7 که توسط تزریق مواد قلیایی PH آب افزایش می یابد و با تزریق مواد اسیدی PH کاهش می یابد. همواره باید دانست که کاهش PH باید با دقت بیشتری انجام شود. دراستخرها PH را به صورت پله ای و حداکثر با گام های 3/0 کاهش میدهند. برای کاهش PH میتوان به آب، اسید هیدروکلریک، بی سولفیت سدیم و یا گاز CO2 تزریق نمود.

به طورکلی برای کاهش PH آب به میزان1/0 تا 3/0 به ازای هرLit 10000 آب استخر، ml 100 اسید هیدروکلریک یا gr 120 بی سولفات سدیم به آب اضافه میکنیم. تزریق اسید نباید در اسکیمرانجام شود زیرا سبب آسیب دیدن تجهیزات، لوله ها و اتصالات میشود.

برای افزایش PH می توان به آب، بی کربنات سدیم، کربنات سدیم و یا هیدروکسید سدیم اضافه کرد. تزریق بی کربنات سدیم با PH برابر 2/8 سبب افزایش تدریجی PH می شود درحالیکه تزریق کربنات سدیم با PH برابر1/12 سبب افزایش زیاد PH و هیدروکسید سدیم با PH برابر14 سبب افزایش جهشی PH می شود.

لازم به یادآوری است که تزریق مواد اسیدی و یا قلیایی باید به صورت غیرغلیظ و محلول درآب باشد و حداقل نسبت حجمی این مواد به آب 1/10 است.

قلیاییت :

قلیاییت به مقدار یونهایی از آب که برای خنثی کردن یون های هیدروژن در واکنش شرکت میکنند، اطلاق می شود. به این ترتیب قلیاییت معیاری برای توانایی آب جهت خنثی سازی اسیدها به حساب می آید. مهمترین المان های قلیایی عبارتند از بی کربنات، کربنات و هیدروکسید ازاین رو برای افزایش میزان قلیاییت آب می توان این مواد را به آب اضافه کرد.

درحالت کلی بی کربنات سدیم تقریبا با ثابت نگه داشتن PH ، قلیاییت را افزایش میدهد. کربنات سدیم به صورت توام PH و قلیاییت را افزایش میدهد و هیدروکسید ضمن افزایش قلیاییت مقدارPH را به صورت چشمگیر افزایش میدهد. همچنین درصورتی که خواستارکاهش مواد قلیایی باشیم میتوانیم به سیستم آب تازه اضافه کنیم.

یکی دیگر از ویژگی هایی که یون های قلیایی به آب میدهند ایجاد اینرسی در برابر تغییر PH است به گونه ای که کم بودن یونهای قلیایی آب سبب ایجاد تغییرات جهشی درPH آب میگردد. لازم به ذکر است درصورتی که مواد قلیایی موجود در آب بیش از PPM 200 باشد تنظیم PH آب به دشواری انجام میگیرد. محدوده مجاز مواد قلیایی آب PMM 80 تا PPM 120 است که مقدار ایده ال این پارامتر PMM 100 میباشد.

سختی :

سختی آب معرف وجود املاح خاصی نظیرکاتیونهای کلسیم، منیزیم و.......... است که تشکیل رسوباتی نظیر بی کربنات کلسیم، بی کربنات منیزیم، سولفات کلسیم، سولفات منیزیم و........ میدهد اما به طورکلی منظور از سختی، سختی حاصل از کلسیم است. سختی بالای آب میتواند آن را مستعد رسوب گذاری نماید و البته درصورتی که سختی آب از حد مناسب خود کمتر باشد سبب آسیب دیدن روکش، رنگ و پوسته بتنی خواهد شد. میزان سختی مطلوب آب ppm 180 تا ppm250 است که مقدارppm ایده آل است. بهترین روش برای کاهش سختی آب اضافه نمودن آب تازه به استخراست. برای افزایش سختی آب به اندازه ppm 10 می توان به ازای هرLit 10000 آب استخرgr 110 کلرید کلسیم یا gr 140 سولفات کلسیم به آب اضافه کرد.

درصورتی که استخر در منطقه ای وجود دارد که سختی آب منطقه بسیارکم است علاوه بر روش فوق باید از مواد ضدعفونی کننده با پابه کلسیم استفاده کرد.

مقدار سختی ناشی از کلسیم در ساخت جکوزی باید بین ppm150 تا ppm200 باشد.

کدری :

کدری ویژگی از آب است که توانایی آن را درعبور، جذب و یا پراکندگی نور بیان میدارد. کدری دراثر وجود ذرات معلق و کلوییدی با قطر5 تا 500 نانومتر در آب ایجاد میشود. برای سنجش و بیان کدری توسط یک عدد روش های گوناگونی وجود دارد که هرکدام کدری را با واحدی خاص بیان میدارد. از معروف ترین این واحدها میتوان به واحد کدری نفلومتری (NTU ) ، واحد شمع جکسون ( JTU ) و واحد کدری فورمازین ( FTU ) اشاره کرد. استاندارد ISO در اسناد خود برای بیان کدری از واحد ( FTU ) استفاده میکند. کدرشدن خاصیت نامطلوب و خطرناکی برای آب به حساب می آید چرا که سبب ایجاد سطوحی برای جذب میکروارگانیسم ها شده و همچنین سبب به وجود آمدن مانع برای برخورد مناسب مواد ضدعفونی کننده با میکروارگانیسم ها می شود. استاندارد ملی حداکثر FTU 5/0 را برای آب استخر مجاز دانسته است در این شرایط باید کف استخر به وضوح مشخص باشد.

اندیس اشباع لانگلیر (LSI) :

معیاری است که به کمک آن توان خورندگی و یا رسوب گذاری آب را درقالب یک عدد بیان میدارند. معیار رسوب گذاری یا خورنده بودن تنها اندیس اشباع لانگلیر است و نه صرفا PH آن. حالت ایده آل آن است که LSI همواره برابر با صفر باشد تا آب نه خورنده باشد و نه رسوب گذار، اما برقرار کردن این شرایط بسیار دشوار است. از این رو توصیه می شود LSI در محدودهصفرتا نیم که آب را اندکی رسوب گذار میکند قرار داشته باشد.

منابع آلودگی در آب استخر و جکوزی :

بزرگترین منبع آلودگی آب، شناگران حاضر در آن هستند. به گونه ای که تعداد شناگران معرف بار آلودگی در استخر و جکوزی می باشد. بار آلودگی حاصل از شناگران عبارتند از : عرق بدن ، ادرار، ترشحات بدن ، ریزش مو، ریزش پوست ، چرک و کثیفی بدن و مواد آرایشی و بهداشتی. علاوه بر منابع انسانی، ماده حاصل از ترکیب مواد ضدعفونی کننده با آلودگی های موجود درآب، میتواند بسیار بیماری زا و خطرناک باشد مانند ماده حاصل از ترکیب مواد آرایشی و بهداشتی با کلر که تولید ماده ای سرطان زا میکند.

عواملی که در پاکیزگی آب استخر بسیار مؤثرند :

1ـ نحوه چیدمان دریچه های مکش و دهش آب استخر به منظورایجاد الگوی جریان مناسب

2ـ استفاده از مواد ضدعفونی کننده مناسب به منظور نابودی میکروارگانیسم های بیماری زا

3ـ استفاده از فیلترهای مناسب جهت جدا نمودن ذرات معلق موجود درآب

سایر عواملی که برآلودگی آب مؤثرند عبارتند از:

دمای آب :

بار آلودگی با دمای آب رابطه مستقیم دارد به گونه ای که با افزایش دما شدت تعریق بدن افزایش یافته و چربی زیر پوست به صورت فاز مایع از منافذ پوست بیرون میزند همچنین با افزایش دمای آب خاصیت حلالیت آن نیز افزایش یافته بنابراین میتواند میزبان آلودگی بیشتری در خود باشد.

استحمام قبل از شنا و وجود حوضچه کلر ضدعفونی کننده پا :

انجام استحمام قبل از شنا وعبور ازحوضچه کلر تأثیر چشمگیر و کاملا محسوس بر مواد ضدعفونی کننده مصرفی دارد.

نرخ تعویض آب :

کم بودن زمان نرخ تعویض آب سبب پاکیزگی بیشتر آن می شود و زمان نرخ تعویض آب با بار آلودگی رابطه معکوس دارد.

کنترل تعداد شناگران :

تعداد شناگران مجاز، تابعی از مساحت کاسه استخر است و بار آلودگی و انتخاب تجهیزات مرتبط با مواد ضدعفونی کننده تابعی از تعداد شناگران است پس درصورتی که تعداد شناگران بیش از حد مجاز شود سیستم ضدعفونی کننده نمی تواند پاسخگوی نیاز استخر باشد و این امر سبب افزایش آلودگی در استخر می شود.

مواد ضدعفونی کننده :

ماده ضدعفونی کننده علاوه بر آنکه باید قابلیت نابود کردن میکروارگانیسم های بیماری زا را داشته باشد، باید از رشد و نمو آنها نیز جلوگیری نماید هرچند که ممکن است ماده ضدعفونی کننده دسته ای از میکروارگانیسم های بیماری زا را نابود کند اما نسبت به دسته ای دیگر از آنها بی اثر باشد که در این صورت باید از گروهی از مواد ضدعفونی کننده استفاده کرد.

به طورکلی مواد ضدعفونی کننده بایستی دارای ویژگی های زیر باشد :

1ـ به راحتی قابل تهیه باشد

2ـ قیمت آن مناسب باشد

3ـ شدت مقابله خوبی با میکروارگانیسم های بیماری زا داشته باشد

4ـ در آب پایدار باشد

5ـ کمترین تأثیر را بر خواص شیمیایی آب بگذارد

6ـ استفاده از آن دشوار و خطرناک نباشد

دراین میان بهترین موادضدعفونی کننده عبارتند از : کلر، برم ، ازن ، بیگوآنیسید ، مونو پرسولفات پتاسیم و استفاده از امواج UV

کلر:

کلر متداول ترین ماده ضدعفونی کننده ای است که در استخرهای شنا در فازهای گاز یا مایع و یا جامد مورد استفاده قرار میگیرد. گاز کلر درواقع همان کلر خالص است که در صورت افزودن آن به آب سبب کاهش PH آب میشود اما ایجاد مواد جانبی در آب نمیکند. از دیگر معایب گاز کلر میتوان به دشوار بودن حمل و نقل و استفاده از آن اشاره نمود به گونه ای که کپسول های گاز کلر میتوان به دشوار بودن حمل و نقل استفاده از آن اشاره نمود به گونه ای که کپسول های گاز کلر به دلیل احتمال نشست باید در فضایی مجزا نگهداری شوند. از خاطر نبریم که گاز کلر یکی از سلاح های شیمیایی در جنگ جهانی دوم بود. شدت مرگباربودن گاز کلر تا جایی است که توصیه میشود موتورخانه در جهت باد غالب بعد از استخر قرار گیرد.

هیپوکلریت سدیم را کلرمایع میگویند که به دلیل سهولت استفاده از آن بیشترین کاربرد را نسبت به سایر انواع کلردارد. از معایب آن می توان به کاهش PH و افزایش سختی آب دراثر استفاده از آن اشاره نمود اما سهولت استفاده از کلر مایع تنها توسط یک پمپ کوچک مزیت بسیار بزرگی به شمار میرود. کلرجامد در قالب قرص های کلر یا کلر دانه ای به بازار عرضه میشود و از جنس هیپوکلریت کلسیم یا هیپو کلریت لیتیم می باشد. مزیت استفاده از کلر جامد سهولت استفاده از آن می باشد و بزرگترین عیب آن افزایش PH آب استخر است. معمولا در استخرهای کوچک خصوصی استفاده از قرص کلر توصیه میشود تنها نکته ای که باید در این باره در نظرگرفت این است که از پرتاب قرص کلر به درون استخرخودداری نموده و آن را در ظرفی مخصوص که قرص کلر را روی سطح آب شناور نگه میدارد و سبب میشود قرص کلر به تدریج درآب حل شود استفاده کنیم زیرا درغیراین صورت قرص کلر سبب تغییر در رنگ روکش استخر میشود.

درمورد استفاده از کلر برای ضدعفونی کردن آب استخر درنظرداشتن نکات زیر بسیار مهم است.

* کلر در آب یک ماده ناپایداراست ( حداکثر6 ساعت توان حضور در آب را دارد ) درگذشته برای پایدارسازی کلر در آب از کلر با پایه اسید سیانورات استفاده میشد که امروزه استفاده از آن غیرمجاز میباشد.

* به دلیل اهمیت کلرزنی دراستخر توصیه میشود طراحان استخر یک دستگاه کلرزنی رزرو درنظر بگیرند تا درصورت خرابی تجهیز کلرزنی، فرایند کلرزنی متوقف نشود.

* مقدار کلر باید آنقدر باشد که تمام میکروارگانیسم های بیماری زا آب نابود شوند. ضمن اینکه همواره باید مقداری کلر به صورت پسماند در آب وجود داشته باشد تا در صورت ورود آلودگی به آب، آن آلودگی سریعا نابود شود و فرصت تکثیر نیابد. طبق قوانین ایالتی کالیفرنیا مقدار کلر در آب به صورت ترکیبی، حداکثر PPM 4/0 و به صورت آزاد حداکثر1 تا PPM3 درنظرگرفته میشود.

محل قرارگیری تجهیزات :

مطابق استاندارد ملی ایران اتاق تزریق گاز کلر باید درمحل مناسبی با فاصله لازم از محوطه استخر مستقرگردد. محل این اتاق باید در جهت حرکت باد یا هوای متحرک باشد با این فرض که هوای متحرک به محوطه شناگران یا اتاق پرسنل منتقل نشود. حل انبار گاز کلر و محل نگهداری تجهیزات تزریق کلر باید مجزا ازهم باشد. این اتاق ها باید درهمان طبقه و یا طبقه بالا باشد. قرار دادن گاز کلر و تجهیزات مربوطه در اتاق های زیرین استخر ممنوع میباشد. حداقل فضای لازم برای هرسیلندر گاز کلر1.5 مترمربع و حداقل ارتفاع سقف اتاق نگهداری سیلندرها 5/2 متر است. درهر اتاق نگهداری سیلندر گاز کلر باید حداقل 2 ماسک مخصوص گاز کلر وجود داشته باشد.

اتاق نگهداری گاز کلر باید دارای یک هواکش تهویه به انضمام کانال انتقال هوا از کف اتاق باشد که هوا را به نقطه امنی در خارج از محوطه تخلیه نماید. یک هواکش نیز باید در نزدیکی سقف تعبیه شود. هواکش تهویه باید به ازاء هر یک دقیقه یکبار هوای اتاق را تعویض نماید. همچنین باید یک هواکش اضافی درمحل نگهداری سیلندرهای گاز کلر کار گذاشته شود.

عواملی که خاصیت گند زدایی کلر را از بین میبرند:

اگرچه کلر را جزو موادی که خاصیت ضدعفونی کنندگی قوی دارند میشناسیم اما عوامل زیادی هستند که توانایی کلر را در ضدعفونی کردن از بین می برند. همانگونه که درگذشته عنوان شد یکی از این عوامل دمای بالای آب است چرا که توانایی مواد ضدعفونی کننده با آن رابطه معکوس دارد. اما سایر عواملی که براثر گند زدایی کلر تأثیر سوء می گذارند عبارتند از:

1ـ PH آب استخر 2ـ ورود امواج UV به آب استخر 3ـ وجود نیتروژن و آمونیاک درآب استخر

*PH آب استخر: ماده ای که سبب نابودی میکروارگانیسم های بیماری زا می شود اسید هیدروکلریک است که از ترکیب کلر، اکسیژن و هیدروژن به دست می آید. اما درصورتی که PH آب استخر از بیشینه مقدارعنوان شده (PH=7/8 ) فزونی یابد شرایط حاکم بر واکنش شیمیایی فوق الذکر به گونه ای تغییر می کند که ماحصل ترکیب کلر، اکسیژن و هیدروژن به جای اسید هیدروکلریک، یون هیدروکلریک میشود که خاصیت گندزدایی ندارد. در این رابطه لازم به ذکر است که اگرPH آب تنها به مقدار5/8 برسد آنگاه � کلر تزریقی به آب استخر تبدبل به یون هیدروکلریک می شود. علاوه برمسئله فوق، درصورتی که PH آب استخراز بیشینه حد مجاز خود فزونی یابد ماده سمی و سرطان زای تری هالومتان درآب تشکیل می شود، هرچند که کدربودن آب و حضور مواد آلی در آب استخر نیز می تواند برای پیدایش تری هالومتان مزیدی برعلت باشد. لازم به ذکراست بیشینه تری هالومتان مجاز در آب استخر PPM20 است.

گند زدایی ( ضدعفونی کردن ) آب استخر:

مطابق استاندارد ملی ایران استخرهای شنا باید به گونه ای طراحی گردند که آب آن ها به طور مستمر توسط مواد شیمیایی و یا روش های مناسب دیگر مورد عملیات ضدعفونی کردن قرار بگیرد و ترجیحا فرایند کنترل میزان مواد شیمیایی اصلی آن نیز به صورت خودکار انجام شود. دستگاه تزریق موادضدعفونی کننده باید به راحتی قابل تنظیم شدن باشد. تزریق کننده های دستگاه ضدعفونی کننده باید ساختاری کاملا محکم داشته و از موادی ساخته شده باشد که در برابر سایش و خوردگی و اثرات شیمیایی ناشی از محلول ها و بخارات ضدعفونی کننده مقاوم باشد. همچنین نباید به راحتی تحت تأثیر استفاده مداوم و مستمر از کار بیافتد.

ورود امواج UV به آب استخر:

اگرچه بهره گیری از نورخورشید جهت کاهش هزینه روشنایی استخر توصیه شده است اما باید دانست که اشعه UV خورشید، ناپایداری کلر را درآب شدیدا تشدید می کند و می تواند تا حدود 95% از اثرات کلر را از بین ببرد. از این رو بهتراست نور خورشید به صورت مستقیم به کاسه استخر نتابد، هرچند که این ایده از به وجود آمدن خیرگی نیز جلوگیری میکند.

وجود نیتروژن و آمونیاک درآب استخر:

آمونیاک و نیتروژن ( نیتروژن از تجزیه آمونیاک در آب حاصل می شود ) معرف وجود عرق و ادرار درآب استخراست. میل ترکیب کلر با آمونیاک و نیتروژن بیشتر از میل ترکیب کلر با میکروارگانیسم های بیماری زا است، بنابراین مادامی که آمونیاک و نیتروژن در آب استخر وجود دارد، تقریبا میکروارگانیسم های بیماری زا به حال خود رها شده و سریعا تکثیر می یابند در نتیجه آب استخر شدیدا آلوده می شود. کلر در مجاورت آمونیاک و نیتروژن موجود در آب استخر تولید کلرآمین می کند. یکی از راههای تشخیص وجود کلرآمین درآب استخر بوی تند کلراست، درواقع این بوی تند، بوی کلرآمین است و نه بوی کلر و معرف فقر کلر درآب استخرمی باشد.

کلرآمین سبب ایجاد لایه ای موقتی برروی قرینه چشم میشود که این لایه سبب التهاب، حساسیت، خشکی و قرمزی چشم میشود که به این وضعیت کراتیت میگویند. ازآنجایی که وجود کلرآمین در اکثر استخرها بسیار محتمل است برای پیشگیری از به وجود آمدن کراتیت سه راه پیشنهاد می شود:

1ـ بلافاصله پس از بیرون آمدن از استخردوش بگیرید تا کلرآمین از پوست، مو و چشم شما شسته شود.

2ـ هنگام شنا ازعینک مخصوص شنا استفاده کنید.

3ـ درصورت عدم استفاده ازعینک شنا، پس از خروج از آب استخر از قطره های اشک مصنوعی استفاده کنید.

متأسفانه روش ساده و کاربردی برای سنجش مقدار آمونیاک موجود در آب استخر وجود ندارد و مسؤلان نگهداری استخر از روی تجربه به زیاد شدن آن پی میبرند هرچند که بوی کلر میتواند معرف خوبی برای آن باشد.

برای مقابله با کلرآمین ایجاد شوک ( کلرزنی در حد اشباع ) ، در آب استخر پیشنهاد میشود که هم سبب ازبین رفتن مشکل فوق شده و هم سبب نابودی میکروارگانیسم هایی که نسبت به غلظت کلر موجود مقاوم شده اند و خود را با لیزشدن کاسه استخر نشان میدهند، میشود.

شوک یا کلزنی درحد اشباع ، افزایش ناگهانی غلظت کلر( چهار برابر غلظت کلر پسماند ) درآب استخر را گویند که در صورت اجرای صحیح آن باید کلیه میکروارگانیسم های بیماری زا و آمونیاک و ترکیبات شامل نیتروژن و آمونیاک (نظیر کلرآمین) نابود شوند.

ازآنجایی که اشعه uv خورشید سبب نابودی کلر میشود بهتراست اجرای عملیات شوک دراستخر پس از غروب خورشید انجام گیرد و مادام که غلظت کلر به زیر PPM 10 نرسد، استخرغیرقابل بهره برداری است و پمپ های دهش و مکش آن باید خاموش بمانند.

اجرای شوک در استخرهای عمومی معمولا هر ماه یکبار و دراستخرهای خصوصی هرسه ماه یکبار میباشد.

درصورتی که طی فرایند ایجاد شوک ، غلظت کلر موجود درآب استخر بیش از حد افزایش یافت برای کاهش هر PPM1 غلظت کلر به ازای هر 10000 Lit از آب استخر باید مقدار gr 10 تیوسولفات سدیم که به خوبی درآب حل شده است را به آب استخرافزود.

ازن:

استفاده از روش تزریق ازن تنها زمانی مورد تأیید است که به عنوان یک مکمل برای روشهای ضدعفونی کردن با کلر یا بروم مورد استفاده قرار گیرد. ازن یک ضدعفونی کننده بسیارانعظاف پذیراست و بسته به موارد استعمال، کاربردهای بسیاری در ضدعفونی کردن هوا، آب، محیط ( دیوارها، کف زمین، سطوح )، لباسهای کار، اجسام و لوازم مختلف و مواد را دارد. برخلاف ضدعفونی کننده های معمول مانند: کلر، فرمالین و مواد شیمیایی دیگر، اکسیداسیون با ازن، هیچگونه مواد سمی یا مضری برجای نمی گذارد.

به سبب آنکه ازن از لحاظ سرعت ضدعفونی کنندگی قدرتی بیش از سه هزار برابر کلر را داراست و از آنجا که پس از واکنش هیچ ماده آلاینده جدیدی برجای نمیگذارد، بیشتر مورد توجه متخصصین قرار گرفته است. باید توجه داشت که تعدادی از تک یاخته ها و ویروسهای مقاوم در برابر دوزهای مورد استفاده کلر، کماکان در آب های تصفیه شده در تصفیه خانه های متعارف زنده می مانند.

اکسیژن فعال ( ازن ) قوی ترین و مؤثرترین از بین برنده و رفع کننده بوهای نامطبوع مانند گازهای شیمیایی ( آروماتیک ها و ..) و بوهای ناشی از حیوانات، کپک و قارچ، دود دخانیات و... است.

ازن به نحو مطلوب و بسیار مؤثری انواع آلودگی های میکروبی را از بین می برد. ویژگی هایی نظیر قابلیت تجزیه ترکیبات سمی شیمیایی و نیز کشتن انواع میکروارگانیسم ها، اعم از باکتری ها و ویروس ها، اکسیژن فعال را به مهمترین عامل پاک کننده و ضدعفونی کننده محیط تبدیل کرده است.

قابلیت اکسید نمودن ازن از کلر بسیار بیشتر است اما ازن بنا برعلل زیر به تنهایی برای ضدعفونی آب استخر کافی نبوده و در کنار آن استفاده از یک ماده ضدعفونی کننده مکمل ضروری است.

ـ ازن سریعا با آلاینده ها واکنش نشان داده و تجزیه میشود و مانند سایر آلاینده ها خاصیت ماندگاری یا پسماند ندارد.

ـ بوی ازن حتی درغلظت های پایین ( کمتر از PPM 05/0 ) بسیار نامطبوع و زننده است.

ـ اگرچه نهادهای بهداشتی تنفس PPM 05/0 را ایمن و بی خطر دانسته اند اما تماس طولانی مدت با ازن سبب تحریک پوست و ایجاد خارش میشود و ممکن است دستگاه تنفسی دچار آسیب شود، بنابراین میزان غلظت ازن تزریقی باید در حدی باشد که قبل از ورود به استخر تمام ازن خود را از دست بدهد.

ـ ازن باعث ازبین رفتن ترکیبات مضر کلر مانند هالومتان ها و کلرآمین میشود که این دو ماده عامل بروز سرطان در شناگران و ایجاد بو در هوای سوله می باشند.

ـ ازن سبب حذف میکروارگانیسم های بیماری زایی که در برابر کلر مقاوم هستند مانند آلودگی انگلی که در استخر کودکان بسیار شایع است می شود.

ـ ازن سبب انعقاد ذرات معلق در آب استخر شده و با چسبیدن این ذرات به هم و در دام افتادن آنها در فیلتر، موجب شفافیت آب میشود.

ـ استفاده از ازن سبب میشود مصرف کلر به 20 % مصرف اولیه خود برسد.

ـ درمورد استفاده از ازن دانستن نکات زیر حایز اهمیت است:

غلظت ازن نباید ازPPM 1/0 بیشتر شود و تجهیز ازن زن باید مجهز به سیستم حذف ازن برای مواقع ضروری باشد زیرا در صورت افزایش بیش از حد غلظت ازن، سبب به خطرافتادن سلامتی شناگران خواهد شد. از سوی دیگر اگرغلظت ازن بسیار ناچیز باشد نه تنها باعث افزایش کیفیت آب نمی گردد بلکه سبب بی اثرشدن میکروارگانیسم های بیماری زا نسبت به ازن میشود.

ازن در دمای بیش از 25 درجه سلسیوس به سختی در آب حل میشود و فراریت بالایی دارد. بنابراین حل نمودن مناسب ازن در آب بسیارحایز اهمیت و حیاتی می باشد که این موضوع وابسته به انتخاب صحیح دستگاه، نصب و راه اندازی و تعمیر و نگهداری مناسب است.لازم به ذکر است حتی در صورت استفاده از ازن در استخر، برنامه ماهانه اجرای شوک به قوت خود پا برجاست.

برای تولید ازن میتوان هوا را از روبه روی لامپ های فرابنفش عبور داد و یا از دستگاه تخلیه فرابنفش استفاده کرد. استفاده از دستگاه تخلیه فرابنفش با اینکه دارای هزینه بیشتری می باشد اما تولید ازن بیشتری را در پی خواهد داشت.

تولید کردن ازن با استفاده ازهوا و تزریق نمودن ازن در خلا صورت می گیرد. با این روش در صورت آسیب رسیدن به شیلنگ تزریق هوا، وارد شیلنگ های خلا خواهد شد و چون ازن خارج نمی شود خطری وجود نخواهد داشت.